SOUTH AFRICA

Biosekuriteit - Deel 1

Die Melktjek het verdwyn
Dr Chris van Dijk

Risiko. Waaraan dink u as u hierdie woord hoor. Rekspronge by die Bloukransrivier? Russiese roulette? Beleggings op die beurs? Of dalk die uitbreiding van u melkkudde. Al laasgenoemde onderwerpe hou ‘n kleiner of groter mate van risiko vir u in – party is net meer gevaarlik as die ander, hoofsaaklik as gevolg van die onbekende en onbeheerbare faktore wat ‘n rol mag speel. Diegene wat bereid is om risiko’s te neem sal “oorleef” indien die nodige voorsorgmaatreëls voortydig getref is om die kans op mislukking tot die minimum te beperk.

Die getal melkkuddes in Suid-Afrika neem af, maar tegelykertyd is daar ’n toename in die aantal melkbeeste in die oorblywende kuddes. Kleiner onekonomiese melkkuddes is besig om te verdwyn en middelslag tot groter kuddes word verder uitgebou. Die manier waarop baie produsente hierdie uitbreidings en/of die inbring van nuwe diere in bestaande kuddes hanteer laat Russiese roulette na kinderspeletjies lyk. Al wat nodig is om die kudde waaraan u jare gebou het te vernietig is om een of twee diere met ‘n aansteeklike onsigbare (subkliniese) siekte in u kudde in te bring.

Veeartsverslae dui daarop dat daar meer en meer gevalle van mastitis voorkom (klinies en subklinies) asook uitbrake van siektes soos Bees Virusdiarree (BVD) infeksie nadat nuwe diere in kuddes ingebring is. Beide hierdie siektes kan tot groot ekonomiese verliese in ‘n kudde aanleiding gee, en kan veral as ‘n kudde uitgebrei word ‘n baie negatiewe effek op u kontantvloei uitoefen. Om maksimaal te kan produseer moet die blootstelling van diere aan aansteeklike siektes tot die minimum beperk word.

Aansteeklike siektes wat in ‘n mindere of meerdere mate ‘n rol op ‘n melkplaas mag speel word in die volgende tabel voorgehou:

Siekte

Effek/Defenisie

Aansteeklike Bees Rhino-Tracheïtis

Respiratoriese en reproduksie probleme

Bees Leukose virus

Bees leukemie en gewasse

Bees Sinsitiale virus

Respiratoriese probleme

Bees Virus Diarree infeksie

Respiratoriese en reproduksie probleme

Besmetlike Misgeboorte

Reproduksie probleme

Digitale Dermatitis

Voetvratte (Hairy heel warts)

E. coli

Diarree en omgewings mastitis

Histophilus somnus

Respiratories, reproduksie, brein, gewrig en hart probleme

Johne se Siekte

Kroniese diarree en vermaering

Klostridiale siektes

Sponssiekte, rooiderm en akute dood

Kryptosporidiose

Diarree

Leptospirose

Reproduksie en urinêre probleme

Mikoplasmose

Mastitis en respiratoriese probleme

Neosporiose

Reproduksie (aborsies)

Para-influensa Tipe 3

Respiratories en reproduksie probleme

Pasteurellose

Respiratoriese probleme (pneumonie)

Rota/Corona virus

Kalwer diarree

Salmonellose

Diarree en septisemie

Staphylococcus aureus

Aansteeklike mastitis

Streptococcus agalactia

Aansteeklike mastitis

Tuberkulose

Tering

Indien u kudde tans vry is van bogenoemde siektes is al manier wat dit u kudde kan binnedring van buite af. Hierdie siektes kan nie net deur draer diere ingebring word nie maar ook deur diere wat van ‘n skou af terugkeer of deur menslike draers soos kuiergaste  of selfs u buurman.

SIEKTE = VERLORE MELKPRODUKSIE EN VERMINDERDE KONTANTVLOEI

Die volgende voorbeeld kan bogenoemde dalk beter illustreer. In 1985 was Bees Virus Diarree (BVD) ‘n feitlik onbekende siekte in Suid Afrika. Bloedmonsters het egter aangedui dat tot 90% van diere in kuddes landwyd reeds die siekte gehad het of besig was om daarvan te herstel. Op daardie stadium was daar geen entstowwe beskikbaar nie en die prentjie het baie duister gelyk.

Die volgende tabel illustreer die finansiële verliese met BVD in ‘n melkkudde van 200 koeie wat ongeveer 25 liter gemiddeld produseer. Konserwatief bereken kan verliese soveel as R 220 000,00 beloop binne ‘n tydperk van 2 jaar indien BVD ‘n kudde binnedring waar geen entingssprogram gevolg word nie. Kan u dit bekostig?  Hierdie verliese is slegs met een siekte – u kan self dink wat die verliese gaan wees indien 2 of 3 van die siektes in bogenoemde tabel gelyktydig in u kudde ingebring word.

Ekonomiese Verliese met BVD in ‘n kudde

  • Melkproduksie (10 - 20%)
  • Verlaagde konsepsie (10 - 30%)
  • Respiratoriese siektes (5%)
  • Mortaliteite (1- 10%)
  • Fetale verliese (10-40%)

–Aborsies, resorpsies, kongenitale afwykings

HOE KAN ONS DIT VOORKOM?

STAP EEN: ‘N BIOSEKURITEITSPROGRAM

WAT IS BIOSEKURITEIT?

Biosekuriteit is al die bestuurspraktyke van toepassing op ‘n plaas om die gesondheid van u huidige kudde asook aangekoopte diere te verseker.

Hierdie biosekuriteit maatreëls beskerm die kudde en verhoog die ekonomiese opbrengs van die produsent en verseker die kwaliteit en veiligheid van die produk wat aan die eindverbruiker gelewer word.

Om finansiële sukses in ‘n melkery te verseker behoort die produsent nie-onderhandelbare biosekuriteitsmaatreëls in samewerking met sy veearts daar te stel wat deur alle rolspelers op die plaas tot op die letter nagekom moet word.

Die heel eerste stap om onnodige blootstelling van u kudde te voorkom is die daarstel van isolasie en kwarantyn geriewe asook ‘n vaste reël dat alle inkomende diere eers aan ‘n aantal toetse onderwerp moet word alvorens die diere met die bestaande kudde mag meng. Bogenoemde sal ook geld vir diere wat tydelik die plaas verlaat, byvoorbeeld na skoue toe of daardie bul wat u buurman vinnig kom leen het. Daardie top koei wat u onlangs op ‘n veiling gekoop het mag dalk die spreekwoordelike Trojaanse koei wees. U het baie betaal vir die nuwe koei maar ook ‘n hele paar nuwe siektes verniet saamgekry.


 

Onlangse opnames toon dat 94% van nuwe koeie in kuddes en 85% van nuwe verse aan geen kwarantyn maatreëls of toetse onderwerp is voordat hulle aan die bestaande kudde se diere blootgestel is nie. Dit is praktyke soos hierdie wat rekspronge en selfs Russiese roulette na redelike veilige tydverdrywe laat lyk.

Die algemene gebrek om die basiese beginsel van isolasie en kwarantyn te verstaan is verantwoordelik vir die vinnige verspreiding van aansteeklike mastitis en digitale dermatitis. Dit is toestande soos hierdie wat verseker die melktjek gaan laat krimp en uiteindelik heeltemal verdwyn. Sommige produsente glo hierdie verliese is deel van boerdery en is bereid om enige iets tussen 1 en 10% “op te offer”. In hierdie moeilike finansiële dae kan hierdie verliese die verskil tussen sukses en mislukking beteken.  

Disclaimer: Zoetis takes no responsibility for any claims that may arise from information contained in this information sheet. Individual situations may vary from location to location and it is recommended that you consult your veterinarian before any management or treatment decisions are implemented.

Vrywaring: Zoetis neem geen verantwoordelikheid vir enige eise wat mag voortspruit uit inligting vervat in hierdie inligtingsdokument. Individuele situasies varieer van plek tot plek en dit word voorgestel dat u eers u veearts kontak alvorens enige bestuurs- of behandelingsbesluite geïmplementeer word.