SOUTH AFRICA

‘n Varskoei Program is ‘n Ekonomiese Belegging

Deur genetiese seleksie het ons koeie geteel wat metaboliese atlete is. Hulle het die vermoë om piekproduksies baie gou na kalwing te bereik en selfs weer binne 85 dae post partum dragtig te wees, mits hulle gesond is en bly in die periode direk na kalwing. ‘n Gesondheidsmoniterings program in die Varskoei kom eers werklik tot sy reg as ons die verliese in rand en sent as gevolg van metaboliese en ander siektes direk na kalwing begin bereken.

WAT KOS DAARDIE SIEKTE PER KOEI?

Siektes kos vir enige produsent ‘n klomp geld as gevolg van dood, voortydige uitskot, melk wat verlore is as gevolg van antibiotika en ook met verlaagde melkproduksie.

Die volgende spreivel kan gebruik word om die verliese as gevolg van siektetoestande postpartum te demonstreer.

Click to enlarge

Verskeie aannames is hier gemaak en sal dalk verskil van plaas tot plaas. Kolom H sal ook per geval varieer maar ‘n gemiddelde koste vir middels is hier gebruik (Professionele fooie van die veearts is nie in ag geneem nie). ‘n Kudde met 100 koeie in melk is hier ter sprake en om die koste per enkel bees te demonstreer is die persentasie diere met elke siekte of toestand as 1% in kolom A aangedui. Kolomme B tot G is opgestel vanuit verskeie literatuur verwysings. In kolom J kan u dus ‘n aanduiding kry van wat een siek dier met mastitis, mankheid, verplaasde abomasum ensovoorts werklik kos.

Finansïele verliese as gevolg van dood is sekerlik die maklikste om te bepaal. As ons aanvaar dat ‘n dooie koei vervang moet word met ‘n dragtige vers, dan is daardie dooie koei se koste tenminste die huidige markprys van ‘n dragtige vers.

In hierdie voorbeeld is die koste van ‘n uitskotkoei dieselfde as die van ‘n dooie koei. Om die werklike koste per uitskotkoei te bepaal moet meer ingewikkelde berekenings gedoen word waar netto huidige waardes ensovoorts ook in berekening gebring word.

ANDER OORWEGINGS

Alle produsente weet daar is ‘n koste aan verbonde om ‘n siek koei te behandel. Veeartskoste en middels word in berekening gebring maar daar is ook ander kostes soos arbeid deur die produsent asook die koste van melk met antibiotika reste waarmee weggedoen moet word wat baiekeer buite rekening gelaat word.

Voerkoste is ook ‘n oorweging. Produksieverliese vind plaas omdat die siek koei minder eet. Hierdie is marginale kostes. As duimreël kan ons aanvaar dat daar vir elke 0,45 kg afname in voerinname daar ‘n verlies in melkproduksie van ongeveer 1,14 kg melk sal wees. Die verlore inkomste vir die produsent is dus die waarde van die verlore melk minus die koste van die voer wat die koei sou gevreet het as sy gesond was.

Daar is ook ‘n effek op reproduksie sou koeie aan die begin van ‘n laktasie siek word. Daar is verskeie metodes om die koste per dag oop in ‘n koei te bepaal en dit moet ook in berekening gebring word. In hierdie voorbeeld is dit geneem as R 15,00 per dag oop.

STEL REALISTIESE DOELWITTE

‘n Eenvoudige metode om vars-koei gesondheid te monitor is om die aantal vrektes en gemiddelde aantal behandelingsdae vir elke vars koei in die eerste 30 dae na kalwing op ‘n kuddebasis te bepaal. Nadat dit bepaal is moet realistiese doelwitte daargestel word waar die huidige en historiese gesondheidstatus van die span varskoeie in berekening gebring word.

Die volgende kan dien as ‘n voorbeeld:

  • Minder as 5% melkkoors in tweede of later laktasie koeie
  • Minder as 10% moeilike geboortes
  • Minder as 10% ketose
  • Minder as 4% verplaasde abomasums
  • Minder as 10% koeie met metritis 20-30 dae na kalwing
  • Ensovoorts

Hierdie syfers moet slegs as riglyn gebruik word. Indien hierdie doelwitte reeds behaal beteken dit nie nou dat daar slap gelê kan word nie. Produsente aan die
ander kant wat nie naby hierdie doelwitte is nie moet besef daar is baie werk om te doen.  

VROEë IDENTIFISERING BETEKEN VROEë HERSTEL

Deur die effektiewe implementering van ‘n Moniteringsprogram vir die koeie in die eerste 10 dae na kalwing sal baie probleme voortydig geïdentifiseer word voordat kostes begin eskaleer. Hierdie is veral van toepassing op sogenaamde vars-koei probleme aangesien hierdie dalk korttermyn probleme mag wees maar dit sal in meeste gevalle ‘n langtermyn effek op die winsgewendheid in ‘n kudde hê.

‘N VARS-KOEI PROGRAM BETEKEN ‘N VROEë DIAGNOSE EN TYDIGE BEHANDELING

‘n Vars Koei Program fokus op sekerlik een van die mees kritiese tydperke in enige melkkoei se produksiesiklus, naamlik die eerste 10 dae postpartum.

Die temperatuur en meer spesifiek ‘n verhoogde temperatuur in ‘n melkkoei is ‘n vroeë waarskuwingsteken dat een of ander siekte of siektetoestand aan die ontwikkel is.

Omdat baie koeie vatbaar is vir infeksies in die vroeë postpartum periode neem baie produsente die temperatuur vir ‘n paar dae en op die meeste vir die eerste week na kalwing. Uitgebreide navorsing dui egter daarop dat dit onvoldoende is en dat baie verhoogde temperature ook later in koeie gesien word en dan gemis word.

KAN DIE NEEM VAN TEMPERATURE NA KALWING PRAKTIES GEDOEN WORD?
Die antwoord is ja, met ‘n aantal klein aanpassings kan hierdie prosedure deel word van elke dag se normale take op ‘n melkplaas. Elektroniese termometers is beskikbaar waar die temperatuur in minder as 10 sekondes bepaal kan word. Deur elke dag die temperatuur te neem “forseer” dit ook die produsent om elke dag die koeie fisies onder oë te neem en seker maak dat sy wel gesond is, en indien nie, dadelik verdere stappe te neem.

Die Vars Koei protokol is ’n rasionele en praktiese “bestuurshulpmiddel” om eerstens probleme vroegtydig te identifiseer en dan ook volgens ‘n protokol wat deur die veearts opgestel is die korrekte behandeling voortydig toe te pas.

Disclaimer: Zoetis takes no responsibility for any claims that may arise from information contained in this information sheet. Individual situations may vary from location to location and it is recommended that you consult your veterinarian before any management or treatment decisions are implemented.

Vrywaring: Zoetis neem geen verantwoordelikheid vir enige eise wat mag voortspruit uit inligting vervat in hierdie inligtingsdokument. Individuele situasies varieer van plek tot plek en dit word voorgestel dat u eers u veearts kontak alvorens enige bestuurs- of behandelingsbesluite geïmplementeer word.