SOUTH AFRICA

Ekonomiese verliese met siek koeie

Daagliks word individuele koeie op melkplase deur hetsy die veearts of die produsent self behandel. Kostes soos die fooi van die veearts en middels is maklik berekenbaar, maar het u al gedink watter effek siektes en/of toestande op die melkopbrengs tydens die siekte het en erger nog op die totale produksie per koei in haar produktiewe leeftyd het.

Verliese met kliniese en subkliniese mastitis is baie groot en dit is daarom uiters belangrik dat ‘n gestruktueerde uiergesondheidsprogram in plek moet wees op u plaas. Verliese met kliniese mastitis is as gevolg van die volgende: Middel koste, melk wat weggegooi moet word, ekstra arbeid, verlaagde melkopbrengs, verlies aan potensïele laktasies met voortydige uitskot, voeding van onproduktiewe koeie, verlies met laegraadse melk ensovoorts. Konserwatief bereken as ons al laasgenoemde aspekte in ag neem kan een kliniese mastitis geval soveel as R500,00 tot R700,00 per behandeling kos. Verliese met subkliniese mastitis (nie sigbare mastitis) waar die somatiese seltelling van die kudde gemiddeld 450 000 selle per milliliter is kan tot verliese van R15000,00 of meer per maand in ‘n kudde van 100 koeie beloop.

Die bespreking wat hierna volg is ‘n opsomming van verskeie gepubliseerde artikels en is weens beperkte spasie geensins volledig nie, maar sal tog ‘n aanduiding gee van die produksie verliese geassosieer met verskeie siektetoestande in ‘n melkkudde.

  • Melkkoors: Geen verliese in melkproduksie is aangemeld na melkkoors nie. Koeie wat behandel word en herstel se melk keer baie gou terug na normaal. Melkkoors is ook gewoonlik baie vroeg in laktasie en toestande soos melkkoors het nie so ‘n groot effek op die koei se produksie in hierdie periode nie. Sommige werkers het wel gemeld dat daar ‘n effek op reproduksie was nadat ‘n koei melkkoors gehad het. Dit het weer ‘n indirekte effek op produksie per laktasie.
  • Plasentale retensie (vassit nageboorte): Verliese van 15 tot 250 liter per koei is aangemeld waar koeie direk na kalwing probleme met vassit nageboorte gehad het.
  • Metritis (Baarmoederinfeksie): Melk-verliese met metritis het gevarieer van geen verlies tot soveel as 270 liter per laktasie. Daar was geen effek op die piek produksie nie.
  • Sistiese eierstokke: In ses studies kon geen bewys gevind word dat sistiese eierstokke enige melkverlies tot gevolg gehad het nie. Die verliese wat daar was, was indirek of direk as gevolg van reproduksie probleme en die effek daarvan op die interkalwingsperiode ensovoorts.
  • Ketose: In gevalle waar kliniese ketose gediagnoseer is, was daar oor die kort en langtermyn ‘n negatiewe effek op melkproduksie. Tot 10 kg verlies aan melk is per dag in sekere gevalle van ketose aangeteken. Die duur van die verliese het gevarieer tussen 17-28 dae maar kan vir solank as 50 dae na die aanvanklike diagnose van ketose voortduur.
  • Verplaasde abomasum (verplaasde melkpens): Gemiddelde verliese met verplaasde abomasum het gevarieer tussen 400 en 800 liter per koei. Verliese was ook hoër in tweede en later laktasie koeie as in verse. Baie keer word hierdie toestand eers redelik laat gediagnoseer en tot 30% van die verliese het teen hierdie tyd reeds plaasgevind. Na regstelling van die probleem neem dit 20-45 dae vir die melk om weer na normal terug te keer.
  • Pootprobleme: Verliese as gevolg van mankheid kan soveel as 80-350 liter per laktasie beloop. Koeie vroeg in laktasie met pootprobleme het die grootste verliese getoon teenoor geen of weinig verliese indien die probleme na dag 50 van die laktasie voorgekom het nie.

Soos u dus kan sien kan ook daardie enkel dier wat siek word en behandel moet word die verskil tussen ‘n winsgewende of ‘n swak presterende melkery beteken.

Voorkoming is dus steeds die belangrikste – Kontak gerus u plaaslike veearts vir meer besonderhede en oor inligting van ‘n gestruktueerde kuddegesondheidsprogram wat meeste van hierdie probleme kan uitskakel of tenminste kan beperk.

Disclaimer: Zoetis takes no responsibility for any claims that may arise from information contained in this information sheet. Individual situations may vary from location to location and it is recommended that you consult your veterinarian before any management or treatment decisions are implemented.

Vrywaring: Zoetis neem geen verantwoordelikheid vir enige eise wat mag voortspruit uit inligting vervat in hierdie inligtingsdokument. Individuele situasies varieer van plek tot plek en dit word voorgestel dat u eers u veearts kontak alvorens enige bestuurs- of behandelingsbesluite geïmplementeer word.