SOUTH AFRICA

‘n Siek koei kos geld

Dr Chris van Dijk

Deur genetiese seleksie het ons koeie geteel wat metaboliese atlete is. Hulle het die vermoë om piekproduksies baie gou na kalwing te bereik en selfs weer dragtig te raak binne 85 dae na kalwing, mits hulle gesond is en bly in die periode direk na kalwing.

‘n Gesondheidsmoniterings program soos beskryf in ‘n vorige artikel kom eers werklik  tot sy reg as ons die verliese in rand en sent as gevolg van metaboliese en ander siektes direk na kalwing begin bereken. Deur die temperature in die eerste 10 dae na kalwing in alle koeie te bepaal kan ons reeds op ‘n baie vroeë tydstip probleem gevalle identifiseer en dan behandel voordat dit oorgaan na meer chroniese probleme.

BESEF U HOEVEEL KOS ‘N SIEK KOEI?

Siektes kos vir enige produsent ‘n klomp geld as gevolg van dood, voortydige uitskot, melk wat verlore is as gevolg van antibiotika en ook met verlaagde melkproduksie.

Finansïele verliese as gevolg van dood is sekerlik die maklikste om te bepaal. As ons aanvaar dat ‘n dooie koei vervang moet word met ‘n dragtige vers, dan is daardie dooie koei se koste tenminste die huidige markprys van ‘n dragtigte vers.

Die verskil tussen die koste van ‘n vervangingsvers en die inkomste verkry vanuit ‘n uitskotkoei kan eenvoudig beskou word as die uitskotkoste. Om die werklike koste per uitskotkoei te bepaal moet meer ingewikkelde berekenings gedoen word waar netto huidige waardes ensovoorts ook in berekening gebring word.

ANDER OORWEGINGS

Alle produsente weet daar is ‘n koste aan verbonde om ‘n siek koei te behandel. Veeartskoste en middels word in berekening gebring maar daar is ook ander kostes soos arbeid deur die produsent asook die koste van melk met antibiotika reste waarmee weggedoen moet word.

Voerkoste is ook ‘n oorweging. Produksieverliese vind plaas omdat die siek koei minder eet. Hierdie is marginale kostes. As duimreël kan ons aanvaar dat daar vir elke 0,45 kg afname in voerinname daar ‘n verlies in melkproduksie van ongeveer 1,14 kg melk sal wees. Die verlore inkomste vir die produsent is dus die waarde van die verlore melk minus die koste van die voer wat die koei sou gevreet het as sy gesond was.

Daar is ook ‘n effek op reproduksie sou diere siek wees aan die begin van laktasie. Daar is verskeie metodes om die koste per dag oop in ‘n koei te bepaal en dit moet ook in berekening gebring word.

STEL REALISTIESE DOELWITTE

‘n Eenvoudige metode om vars-koei gesondheid te monitor is om die aantal vrektes en gemiddelde aantal behandelingsdae vir elke vars koei in die eerste 30 dae na kalwing op ‘n kuddebasis te bepaal. Nadat dit bepaal is moet realistiese doelwitte daargestel word waar die huidige en historiese gesondheidstatus van die span varskoeie in berekening gebring word.

Die volgende kan dien as ‘n voorbeeld:

  • Minder as 5% melkkoors in tweede of later laktasie koeie
  • Minder as 10% moeilike geboortes
  • Minder as 10% ketose
  • Minder as 4% verplaasde melkpens
  • Minder as 10% koeie met baarmoederontsteking 20-30 dae na kalwing
  • Ensovoorts

Hierdie syfers moet slegs as riglyn gebruik word. Indien die produsent reeds hierdie doelwitte behaal beteken dit nie nou dat daar slap gelê kan word nie. Produsente aan die ander kant wat nie naby hierdie doelwitte is nie moet besef daar is baie werk om te doen.
VROEë IDENTIFISERING BETEKEN VROEë HERSTEL 

Deur die effektiewe implementering van ‘n Temperatuur Moniteringsprogram vir die koeie in die eerste 10 dae na kalwing sal baie probleme voortydig geïdentifiseer word voordat kostes begin eskaleer. Hierdie is veral van toepassing op sogenaamde vars-koei probleme aangesien hierdie dalk korttermyn probleme mag wees maar dit sal in meeste gevalle ‘n langtermyn effek op die winsgewendheid in ‘n kudde hê.

‘N VARS-KOEI PROGRAM BETEKEN ‘N VROEë DIAGNOSE EN TYDIGE BEHANDELING

‘n Vars Koei program fokus op sekerlik die mees kritiese tydperk in enige melkkoei se siklus, naamlik die 60 dae droog voor kalwing plus die 90 dae na kalwing. In hierdie tydperk kan bykans 100% van die prosedures soos korrekte afdroog, immuniserings, bestuur van die pas gekalfde koei en reproduksiebestuur uitgevoer word.

Deur hierdie protokol toe te pas het produsente en veeartse nou ‘n rasionele “bestuurshulpmiddel” om eerstens probleme vroegtydig te identifiseer en dan ook volgens ‘n protokol te kan besluit waarmee en wanneer om ‘n koei te behandel. Uiteindelik sal dit beteken dat minder koeie onnodig behandel word en produsente en veeartse kan verder voorkom dat moontlike weerstand teen antibiotikas in mens en dier ontwikkel.

Disclaimer: Zoetis takes no responsibility for any claims that may arise from information contained in this information sheet. Individual situations may vary from location to location and it is recommended that you consult your veterinarian before any management or treatment decisions are implemented.

Vrywaring: Zoetis neem geen verantwoordelikheid vir enige eise wat mag voortspruit uit inligting vervat in hierdie inligtingsdokument. Individuele situasies varieer van plek tot plek en dit word voorgestel dat u eers u veearts kontak alvorens enige bestuurs- of behandelingsbesluite geïmplementeer word.