SOUTH AFRICA

Voorkom Bosluissiektes in die Lente!

Dr Chris van Dijk

Bloubosluise is besig om die oorhand in sekere streke in ons land te kry – om dit te voorkom moet produsente reeds in die lente optree om rooiwater en galsiekte uitbrake dwarsdeur die volgende somer te voorkom.

Inleiding

Die voorkoms en omvang van probleme wat deur Bloubosluise veroorsaak word is besig om ongekende afmetings te neem. Verskeie faktore het hiertoe aanleiding gegee waaronder:

  • die warmer toestande in sekere areas gedurende die voorafgaande winters,
  • veranderde reënvalpatrone – in meeste gevalle meer as voorheen in sekere areas van die land,
  • en bloubosluisweerstand teen algemeen gebruikte dipstowwe van die belangrikste is.

Indien Bloubosluise nie effektief in die lente beheer word nie kan dit aanleiding gee tot ‘n ontploffing in die Bloubosluisbevolking in die somer met ‘n verhoogde risiko vir die voorkoms van bosluisoorgedraagde siektes (verwys na die grafiek waar geen bosluisbeheer met doeltreffende bosluisbeheer vergelyk word)

Basiese beginsels

  • Bloubosluise (Rhipicephalus decoloratus en Rhipicephalus  microplus) is beide eengasheerbosluise wat hoofsaaklik op beeste parasiteer.
  • Dit neem ‘n minimum van 21 dae vandat die bosluis op die bees klim as ‘n larf totdat dit kan afval as ‘n volgesuigde wyfie
  • Elke wyfie produseer dan ± 2 500 eiers wat uitbroei en onder gunstige omstandighede kan die volgende generasie van larwes dan weer binne 30 dae op die weiding wees nadat die volgesuigde wyfie afgeval het.
  • Onvolwasse bosluise, wat nie normaalweg gesien kan word nie is hoofsaaklik verantwoordelik vir die oordraging van Rooiwater (Babesiose) en tot ‘n mindere mate Bosluisgalsiekte (Anaplasmose).
  • Beheermetodes en middels, wat sal verhoed dat volgesuigde Bloubosluiswyfies afval en lewens-vatbare eiers produseer (wat dan aanleiding tot die veelvoudige tweede generasie Bloubosluislarwes gee) moet  gedurende die lente gebruik word.

Jaarlikse siklus

Gedurende die winter is daar baie min larwes wat op die weiding oorleef en beeste besmet. Aan die einde van die winter bereik volwasse Bloubosluis getalle gewoonlik ‘n laagtepunt veral as dit ‘n koue winter was.  

Die Bloubosluisbevolking oorleef die winter hoofsaaklik deurdat eiers wat gedurende die herfs geproduseer is, en as gevolg van ongunstige omgewingsomstandighede (lae temperature) nie op daardie stadium uitgebroei het nie. Hierdie eiers wat in die herfs geproduseer is oorleef die winter maklik en dit word nie eens deur veldbrande vernietig nie.

Die eiers wat die winter so oorleef sal aan die begin van die lente (sodra dit reën en die temperatuur styg) uitbroei en teenwoordig wees as die eerste generasie larwes op die weiding, wat die beeste dan weer sal besmet sodra hulle in daardie spesifieke kamp geplaas word. Daar moet onthou word dat daar ‘n nuwe besmetting van eerstegenerasie larwes op die beeste wag elke keer as hulle na ‘n nuwe kamp geskuif word gedurende die lente.

Strategiese Dip Beheer

Beesboere wat ‘n normale verhoging in Bloubosluisgetalle waargeneem het gedurende die voorafgaande somer en herfs kan ook daarby baat om die lente behandeling meer strategies aan te pak.

Gedurende die lente word daar nie groot getalle volgesuipde Bloubosluiswyfies op die beeste waargeneem nie (Verwys na die grafiek). Om daardie rede dip beesboere baie min of gladnie in die lente nie.

Indien die strategiesebeginsel toegepas word dat die beeste in die lente gebruik word om die eerstegenerasie Bloubosluislarwes op te tel, en die beeste dan te dip voordat daar volgesuipde Bloubosluiswyfies afval, sal dit aanleiding gee tot ‘n betekenisvolle vermindering in die aantal bosluise gedurende die somer en herfs (verwys na die grafiek).
Die verlaging in die somer en herfs is net van toepassing op die spesifieke kampe waar die eerstegenerasie Bloubosluise wel gedurende die lente effektief beheer is.

Die aanbeveling is dus dat geregistreerde dippe met ‘n maksimum interval van 21 dae gebruik word gedurende die lente, totdat die beeste deur al die kampe beweeg het.

Strategiese beheer met Dectomax®

Die gebruik van Dectomax as strategiese lente behandeling word aanbeveel vir plase waar daar ‘n hoër as normale aantal Bloubosluise voorkom.

  • Al die beeste moet aan die begin van die lente (sodra daar gemiddeld 10 volwasse Bloubosluiswyfies per bees waargeneem word) met Dectomax ingespuit word.
  • Dectomax is hoogs-effektief teen Bloubosluise sowel as al die belangrike rondewurms.
  • Dectomax inspuitbaar is ook onverwant aan die normale dipstowwe en sal daarom ook Bloubosluise doodmaak wat nie deur die normale dipstowwe beheer kon word nie.
  • Dectomax sal verseker dat daar vir 35 dae nie volwasse Bloubosluiswyfies afval wat weer ‘n volgende generasie van Bloubosluise kan produseer nie.
  • Vir optimale resultate kan Dectomax inspuitbaar na 35 dae herhaal word wat dan beskerming sal verleen gedurende die grootse deel van die lente, wanneer die beeste blootgestel word aan nuwe eerste generasie besmetting met larwes elke keer as daar van kamp verwissel word.
Die gebruik van twee Dectomax inspuitings met ‘n interval van 35 dae in die lente is die mees strategiese Bloubosluisbeheerplan wat toegepas kan word op plase waar daar ‘n ontploffing in die Bloubosluisbevolking voorgekom het gedurende die voorafgaande somer en herfs. Die strategiese behandeling is daarop gerig om so veel as moontlik van die nageslag wat geproduseer is gedurende die voorafgaande somer en herfs uit te wis, en binne een seisoen weer in beheer te kom van Bloubosluisbeheer op ‘n spesifieke plaas.

 

Disclaimer: Zoetis takes no responsibility for any claims that may arise from information contained in this information sheet. Individual situations may vary from location to location and it is recommended that you consult your veterinarian before any management or treatment decisions are implemented.

Vrywaring: Zoetis neem geen verantwoordelikheid vir enige eise wat mag voortspruit uit inligting vervat in hierdie inligtingsdokument. Individuele situasies varieer van plek tot plek en dit word voorgestel dat u eers u veearts kontak alvorens enige bestuurs- of behandelingsbesluite geïmplementeer word.