SOUTH AFRICA

Vervangingsverse - toekoms van jou boerdery

Animal Health

Dr. George Cox

Die sleutelfaktore in 'n vleisbeesboerdery is teling, seleksie, die grootmaak en bestuur van die diere. Die bul wat jy by jou koeie gebruik, het 'n 50 % sê in die gehalte van die verse wat jy teel. Gebruik dus die regte bul om genetiese vordering te verseker.

In die meeste beeskuddes word verlede jaar se kalwers nou gespeen en die beste verse moet nou uit hierdie groep geselekteer word. Belangrike meetbare instrumente sluit in GDT (gemiddelde daaglikse toename - die verse moet vinnig groei), geboortegewig en gekorrigeerde speengewig.

Verse met 'n hoë geboortegewig sal ook groot kalwers produseer met gepaardgaande probleme wanneer hulle kalf; 'n vers en 'n bul dra elk 50 % by tot die kalf wat geteel is. Verse wat in die eerste 21 dae van die kalftyd gebore is, moet voorkeur kry aangesien dit 'n goeie aanduiding van vrugbaarheid is.

Daar word gewoonlik voorsiening gemaak om 15 % tot 20 % van die koeikudde te vervang. Deur 150 % van hierdie behoefte terug te hou en te teel, sal daar genoeg dragtige verse wees wat gehou kan word aangesien so min as 60 % van die verse in 'n kort teeltydperk dragtig sal word. Die boer kan dan ook selekteer vir verse wat binne 21 dae dragtig geword het. Moontlik kan hy die dragtige verse dan verkoop - wat ekstra inkomste genereer. Laastens moet die boer ook na konformasie kyk.

Die grootmaak van verse is baie belangrik. Boere kom gereeld voor die vraag te staan hoe oud verse moet wees wanneer die boer hulle die eerste keer laat dek.

Die ouderdom maak nie saak nie. Die verse is reg vir teling sodra hulle 67 % van hul volwasse teikengewig bereik. Hulle kan dié gewig al so vroeg as op die ouderdom van 12 maande bereik, maar hulle moet dit voor 24 maande bereik. Verse wat kalf voordat hulle twee jaar oud is, sal in hul leeftyd gemiddeld 1,2 keer meer dragtig word vergeleke met verse wat vir die eerste keer op drie jaar kalf. Indien alles optimaal gebeur, behoort 84 % van die verse ná 'n dektydperk van 42 dae dragtig te wees.

Baie probleme kan tydens kalftyd voorkom word deur te verseker dat die verse groot genoeg is wanneer hulle kalf. Hul gewig moet minstens 85 % van hul volwasse teikengewig wees. Indien die gehalte van die weiding swak is, móét die verse gevoer word.

Die belangrikste faktor wat bepaal of 'n vers op hitte sal kom nadat sy gekalf het, is kondisietelling. Die kondisietelling voor kalftyd is dus uiters belangrik en het 'n invloed op die volgende:


Die tydperk tussen kalftyd en die eerste keer dat die nuwe vers bronstig word.

Die dekkings per besetting.

Die tussenkalfperiode.

Melkproduksie.

Die speengewig van die kalf.

Probleme tydens kalftyd.

Die oorlewing van die kalf.
Die verskalf is die individu op die plaas wat die beste versorging nodig het. Vandaar die klem op die bestuur van verse. Ná kalftyd het selfs 'n goed ontwikkelde (uitgegroeide) verskalf wat onder goeie bestuur is, 20 dae tot 30 dae bykomend nodig sodat haar geslagstelsel kan herstel. Dit is dus raadsaam om verse 'n maand (30 dae tot 45 dae) voor die res van die kudde te laat dek. Sodoende het hulle die nodige bykomende tyd om te herstel en in die opvolgende teeltydperk bronstig te raak sodat hulle saam met die res van die koeikudde gedek kan word. Omdat die verse vroeër gaan kalf, moet daar verseker word dat hulle genoeg kos kry, veral rondom kalftyd (met ander woorde twee maande voor en ná kalftyd), sodat hulle nie te veel kondisie verloor nie.

Verse kalf moeiliker as ouer koeie en daarom moet spesiale aandag tydens kalftyd aan hulle gegee word. Help die vers wat besig is om te kalf sodra daar binne die bestek van 30 minute geen vordering waargeneem word nie. Maak seker dat 'n steekpil, soos Terramycin Super*, in die baarmoeder geplaas word indien daar gehelp moet word. Sodoende word die skade beperk en ná kalftyd kan die vers weer gouer bronstig raak. Ná kalftyd kan baarmoederontsteking voorkom word deur die gebruik van inspuitbare antibiotika, soos Terramycin LA*. Kalwers moet ook gehelp word om te verseker dat hulle binne die eerste ses uur ná geboorte voldoende biesmelk inneem.

Die bestryding van parasiete by hierdie jong diere is ook uiters belangrik. Heelwat is al gepubliseer oor die produksievoordele van ontwurmings. Hiervoor kan orale middels, soos Valbazen*, of inspuitbare middels, soos Dectomax*, gebruik word. Voorkomende inenting teen BVD (Bovishield*), vibriose (Vibrin*, Vibrio/Leptoferm*) en besmetlike misgeboorte voorkom onnodige verliese.

Navrae: U plaaslike Zoetis-verteenwoordiger of hoofkantoor, tel. 011 245 3300.

*Alle Zoetis-produkte hierbo genoem, is ingevolge Wet 36 van 1947 geregistreer.


Dr. George Cox is die tegniese bestuurder van Zoetis.