SOUTH AFRICA

Vleisbeeste: Speentyd is oestyd

Deur dr. George Cox

Om as vleisbeesboer voortdurend winsgewend te bly, is dit noodsaaklik om produksiekoste so laag moontlik te hou en elke dier in produksie ten volle te benut.

Die winsgewendheid van 'n vleisbeesboerdery word bepaal deur drie K's:

Kwantiteit - die aantal kalwers wat jy verkoop.

Kwaliteit - die gewig en gesondheid van die kalwers wat jy verkoop.

Koste - al die produksiekoste wat nodig is om die kalwers te produseer.
Die aantal kalwers wat gespeen word, is die resultaat van die vorige teelseisoen en 'n suksesvolle bestuursprogram. Selfs in goeie koeikuddes sal daar ten tyde van die dragtigheidsondersoek, ses weke nadat die bul uit die kudde gehaal is, tot 14 % van die diere nie dragtig wees nie. Hierdie diere moet verkieslik uitgeskot en met dragtige verse vervang word. Verse word vir hierdie doel grootgemaak en geselekteer op grond van hul groeivermoë, bouvorm en vrugbaarheid.

Die eerste twee word deur die skaal en die boer bepaal, maar die vrugbaarheid word deur die bul uitgewys. Alleenlik verse wat behoorlik uitgegroei het, sal siklies wees (op hitte kom) en dragtig raak. Gemiddeld word omtrent 17 % van die koeikudde elke jaar vervang. Dit is 'n goeie beginsel om minstens 20 % ekstra verse te laat dek sodat die vrugbares, dié wat vroeg in die dektyd dragtig raak, as vervangingsverse geselekteer kan word.

Elke bek wat op die plaas is, kos geld en daarom moet slegs produktiewe diere aangehou word. Deur die verse goed te versorg, kan hulle reeds op die ouderdom van 12 tot 18 maande gedek word. Verse hoef dus nie twee jaar lank onproduktief op die plaas rond te loop nie en meer kalwers word dan per hektaar en per dier op die plaas geproduseer.

Die aantal kalwers wat gespeen word, word ook bepaal deur hoeveel kalwers oorleef vandat dragtigheid bevestig is tot en met speentyd. Hulle kan in die dragtige dier verdwyn as gevolg van resorpsies (die fetus sterf en word deur die baarmoeder geabsorbeer). Dooie fetusse kan ook uitgewerp word en dit noem ons aborsies. Verder is daar soms doodgebore kalwers wat kort voor of gedurende die geboorteproses vrek.

Kalwers kan ook kort ná geboorte vrek omdat hulle swak is of nie kan suip nie. Hulle kan ook later siek word en vrek van maagwerk, bosluisoorgedraagde siektes, soos bosluisgalsiekte, ander besmetlike siektes, skielike koues of hulle kan deur roofdiere, soos luiperds, opgevreet word. Die doelwit van 'n goeie bestuursprogram is om nie meer as 5 % van die kalwers só te verloor nie.

Toesig tydens kalftyd en 'n goeie inentingsprogram vir die koei en kalf is dus van die uiterste belang. Siektes waarteen ingeënt moet word, sluit in virusdiarree by beeste (BVD), aansteeklike rinotrageïtis by beeste (IBR), waarvoor Bovi-shield 4* gebruik kan word, asook sponssiekte en ander klostridiale siektes (OneShot Ultra 7*, Ultrachoice7*) en besmetlike misgeboorte.

Die kwaliteit van die kalwers word bepaal deur die melkproduksie van die koei, die beskikbare weiding en die aanvullings wat gegee moet word. Dit sluit in vitamien A, spoorelemente en selfs kruipvoer. Die melk en die kos sal saam met die groeivermoë van die kalf bepaal hoeveel die speenkalf weeg wat die boer verkoop.

Tydens hierdie groeifase het die kalf nie weerstand teen wurms nie en moet hulle elke twee maande, met 'n middel wat ronde- en lintwurms bestry (byvoorbeeld Valbazen*), gedoseer word. Uitwendige parasiete, soos bosluise en vlieë, moet ook bestry word deur te dip, soos nodig. Oormatige dip mag daartoe lei dat diere hul immuniteit teen bosluisoorgedraagde siektes verloor.

Waarde kan ook by die eindproduk, die speenkalf, gevoeg word deur hulle minstens 14 dae voor speentyd in te ent teen:


Virusse wat boonste lugweginfeksies kan veroorsaak.

Longontsteking, wat veroorsaak word deur Mannheimia (Pasteurella) haemolytica.

Sponssiekte en ander klostridiale siektes.
Sekere voerkrale is bereid om 'n premie vir sulke diere te betaal en spesifiseer selfs die entstowwe wat gebruik moet word, byvoorbeeld Bovi-shield 4* en OneShot Ultra 7*.
(*Alle Zoetis-produkte is onder Wet 36 van 1947 geregistreer.)

Navrae: U plaaslike Zoetis-verteenwoordiger of hoofkantoor, tel. 011 245 3300.


Dr. George Cox is die tegniese bestuurder van Zoetis.